Kışın ısıtılan bir fabrikada sıcak hava yükselir ve tavanın altında toplanır. Çalışanların bulunduğu zemin seviyesi soğuk kalır. Termostat da bu soğuğu algıladığı için ısıtıcılar daha uzun süre çalışır. Helikopter fan kışın düşük hızda çalıştırıldığında tavanda biriken sıcak havayı yavaşça aşağı indirir ve salondaki sıcaklığı dengeler. Böylece aynı konfora daha az ısıtmayla ulaşılır ve yakıt ya da elektrik faturası düşer.
Kısacası helikopter fan yalnızca bir yaz ürünü değildir. Yazın serinletmek için yüksek hızda, kışın ise ısıyı geri kazanmak için düşük hızda çalışır. Aşağıda bunun nasıl işlediğini, hangi binalarda fark yarattığını ve tasarrufu kendi tesisinizde nasıl ölçebileceğinizi bulabilirsiniz.
Fabrikada Sıcak Hava Neden Tavanda Birikir?
Isınan hava hafifler ve yükselir. Tavanı yüksek binalarda bu hareket, zeminden tavana doğru katman katman ısınan bir hava yapısı oluşturur. Buna ısı katmanlaşması (termal tabakalaşma) denir. Büyük depolarda yapılan saha ölçümleri ve simülasyonlar, bu durumun kış aylarında yaygın olduğunu ve tavana yükselen sıcak havanın çatıdan fazladan ısı kaybına yol açtığını gösteriyor (Energy and Buildings, 2017).
Isı katmanlaşmasının işletmeye yansıyan üç sonucu vardır:
- Isı çalışana değil tavana gider. Bedelini ödediğiniz sıcak hava, kimsenin çalışmadığı yükseklikte bekler.
- Çatıdan kayıp artar. Çatının altındaki hava ne kadar sıcaksa dış hava ile arasındaki fark o kadar büyür ve çatıdan kaçan ısı artar.
- Termostat yanıltır. Zemine yakın sensör soğuğu algıladıkça ısıtıcıyı çalıştırmaya devam eder.
Tavan yükseldikçe zemin ile tavan arasındaki sıcaklık farkı da büyür. Bu yüzden konu özellikle yüksek tavanlı fabrika, depo, lojistik merkezi ve hangar gibi yapılarda önem kazanır.
Helikopter Fan Kışın Nasıl Çalışır?
Yazın fan yüksek hızda dönerek insanların üzerinde hissedilen bir hava akımı oluşturur. Bu akım terin buharlaşmasını hızlandırır ve serinlik hissi verir. Kışın amaç bunun tersidir: kimse rüzgâr hissetmemelidir.
Bu nedenle fan kışın düşük hızda çalıştırılır. Geniş çaplı kanatlar yavaş dönerken tavandaki sıcak havayı aşağı doğru iter. Bu hava zemine ulaşıp yanlara yayılır ve ortamdaki soğuk havayla karışır. ASHRAE Journal'da yayımlanan bir hangar çalışmasında da HVLS fanların kışın düşük hızda aşağı yönlü çalıştırıldığında, kullanıcıda istenmeyen bir soğuk hava hissi yaratmadan sıcak havayı tavandan zemine karıştırdığı belirtiliyor (ASHRAE Journal).
Remair helikopter fanlarında hız redüktör üzerinden ayarlanabiliyor. İnverterli versiyonlarda ise hız kademesiz olarak değiştirilebiliyor ve fan otomasyon sistemine bağlanabiliyor. Ayrıntıları teknoloji sayfamızda bulabilirsiniz. Mevsime göre hızı sık değiştirmeyi planlıyorsanız inverterli versiyon daha pratik bir seçim olur.
| Özellik | Yazın | Kışın |
|---|---|---|
| Amaç | Serinletmek ve havayı dolaştırmak | Tavandaki sıcak havayı zemine indirmek |
| Fan hızı | Yüksek | Düşük |
| Hissedilen hava akımı | Belirgin ve serinletici | Olabildiğince az, hissedilmemeli |
| Ne zaman çalışır? | Sıcak saatlerde | Isıtma sistemi çalışırken |
Kışın Helikopter Fan Kullanmanın Faydaları
Isıtma maliyeti düşer
Tavandaki sıcak hava zemine indiğinde çalışma alanı istenen sıcaklığa daha kısa sürede ulaşır ve ısıtıcı daha az devreye girer. Tasarrufun büyüklüğü binanın yüksekliğine, yalıtımına, ısıtma sistemine ve kullanım saatlerine göre değişir. Bu nedenle her bina için geçerli tek bir oran vermek doğru olmaz. Kendi tesisinizde nasıl ölçebileceğinizi aşağıda anlattık.
Salonun her noktasında benzer sıcaklık
Isıtıcıya yakın bölgelerin sıcak, uzak köşelerin soğuk kalması geniş salonlarda sık görülen bir durumdur. Fan havayı sürekli karıştırdığı için bu farklar azalır ve çalışanlar salonun neresinde olursa olsun benzer bir sıcaklıkta çalışır.
Çatıda yoğuşma riski azalır
Çatının altında biriken sıcak ve nemli hava soğuk çatı yüzeyine değdiğinde yoğuşur. Bu durum damlamaya, paslanmaya ve alttaki ürünlerin ıslanmasına yol açabilir. Havanın sürekli karışması, çatı altında sıcak ve nemli hava birikmesini önleyerek bu riski azaltmaya yardımcı olur. Yoğuşmanın nedenlerini Ahırlarda Terleme Nasıl Önlenir? yazımızda ayrıntılı anlattık. Aynı prensip depo ve fabrika çatıları için de geçerlidir.
Yatırım yıl boyunca çalışır
Yalnızca yazın kullanılan bir fanın geri dönüşü birkaç ayın kazancına dayanır. Kış kullanımı eklendiğinde aynı yatırım yılın tamamında iş görür. Geri dönüş süresini nasıl hesaplayabileceğinizi Havalandırma Sistemi ROI Hesaplama Rehberi yazımızda bulabilirsiniz.
Hangi Isıtma Sistemleriyle Birlikte Çalışır?
Helikopter fan ısı üretmez, mevcut ısıtma sisteminizin ürettiği ısıyı daha verimli dağıtır. Bu yüzden sağlayacağı fayda, kullandığınız ısıtma sistemine göre değişir.
| Isıtma sistemi | Fanın katkısı |
|---|---|
| Sıcak hava üfleyiciler ve sanayi tipi ısıtıcılar | Havayı doğrudan ısıttıkları için sıcak hava hızla tavana çıkar. Fan en belirgin farkı bu sistemlerde yaratır. |
| Kalorifer ve aerotermler | Bunlar da havayı ısıtır. Fan, ısının zemin seviyesine daha eşit dağılmasına yardımcı olur. |
| Radyant (ışınımlı) ısıtıcılar | Havadan çok yüzeyleri ve insanları ısıttıkları için katmanlaşma genellikle daha azdır. Fanın katkısı bu sistemlerde daha sınırlı kalabilir. |
Tesisinizdeki ısıtma sistemini ve tavan yüksekliğini iletişim sayfamız üzerinden bize iletebilirsiniz.
Isıtma Tasarrufunu Kendi Tesisinizde Nasıl Ölçersiniz?
Fanın sağladığı farkı görmenin en güvenilir yolu, kendi binanızda önce ve sonra karşılaştırması yapmaktır:
- Fanı çalıştırmadan önce, ısıtma açıkken iki noktada sıcaklık ölçün: zeminden yaklaşık 1,5 metre yükseklikte ve tavana yakın bir noktada. Basit bir dijital termometre ya da sıcaklık kaydedici yeterlidir.
- Isıtıcının günlük çalışma süresini ve doğalgaz ya da elektrik tüketimini sayaçtan veya faturadan not edin.
- Termostatı aynı değerde bırakıp fanı düşük hızda çalıştırın ve ölçümleri benzer hava koşullarında tekrarlayın.
- Karşılaştırmayı en az birkaç hafta sürdürün. Dış sıcaklığın çok farklı olduğu günleri ayrı değerlendirin.
Zemin ile tavan arasındaki fark azalıyor ve ısıtıcı daha kısa süre çalışıyorsa fan işini yapıyor demektir. Hesaba fanın kendi tüketimini de katmayı unutmayın. Örneğin 5 kanatlı 5 metre modelimizin motor gücü 1,1 kW'tır. Kışın düşük hızda çalıştığı için fiilen çektiği güç bu değerin altında kalır. Fanların elektrik tüketimini Havalandırma Fanı Ne Kadar Elektrik Harcar? yazımızda ayrıca ele aldık.
Kış Kullanımında Dikkat Edilecek Ayarlar
- Hızı düşük tutun. Çalışanlar hava akımını hissediyorsa hız fazladır. Hız ayarı fanın yüksekliğine ve salonun boyutuna göre değişeceği için en doğru ayarı deneyerek bulun.
- Fanı ısıtmayla birlikte çalıştırın. Kış kullanımının amacı üretilen ısıyı zemine geri kazandırmaktır. Isıtma çalışırken fanın da çalışması bu yüzden önemlidir.
- Termostatın yerini kontrol edin. Sensör ısıtıcının hemen önünde ya da çok yüksekte duruyorsa yanlış okur. Çalışanların bulunduğu yükseklikte olması daha doğru sonuç verir.
- Otomasyondan yararlanın. İnverterli modelleri, ısıtma sistemiyle birlikte devreye girecek şekilde otomasyona bağlayabilirsiniz.
En Çok Hangi Binalarda Fark Yaratır?
Kış kullanımı en çok yüksek tavanlı, geniş ve tek hacimli binalarda fark yaratır. Havayı ısıtan bir sistemle ısıtılan yapılarda da etkisi belirgindir. Bu tanıma uyan başlıca yapılar şunlardır:
- Fabrikalar, üretim alanları ve atölyeler
- Depolar ve lojistik merkezleri (Depo ve Lojistik Merkezlerinde Hava Dolaşımının Önemi)
- Spor salonları ve hangarlar
Ahırlarda durum farklıdır. Kışın ahırda öncelik ısıyı korumaktan çok nemi ve zararlı gazları dışarı atmaktır. Bu konuyu Kışın Ahır Havalandırması Nasıl Yapılmalı? yazımızda ayrıca ele aldık.
Fabrika ve endüstriyel tesislerdeki kullanım örneklerini Fabrika / Endüstri sayfamızda, tüm modelleri ise Ürünlerimiz sayfasında inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Helikopter fan kışın çalışanları üşütür mü?
Düşük hızda doğru ayarlandığında üşütmez. Kışın amaç rüzgâr oluşturmak değil, tavandaki sıcak havayı yavaşça zemine indirmektir. Hava akımı hissediliyorsa hızı düşürmek yeterlidir.
Fan ısıtıcının yerine geçer mi?
Hayır. Helikopter fan ısı üretmez. Mevcut ısıtma sisteminizin ürettiği ve tavanda biriken ısıyı çalışma alanına geri getirir. Böylece ısıtıcının daha az çalışmasına yardımcı olur.
Kışın fanı gün boyu açık tutmak gerekir mi?
Fanın ısıtma sistemiyle birlikte çalışması yeterlidir. Isıtmanın kapalı olduğu saatlerde tavanda geri kazanılacak bir sıcak hava birikmediği için fanı çalıştırmak çoğu zaman gereksizdir.
Yazın kullandığım fanı kışın da kullanabilir miyim?
Evet, aynı fan iki mevsimde de kullanılır. Değişen yalnızca hız ayarıdır: yazın yüksek, kışın düşük hız. Hızı kolayca değiştirmek istiyorsanız inverterli versiyon bu açıdan daha pratiktir.
Tesisim için kaç fan gerekir?
Fan sayısı alanın büyüklüğüne, tavan yüksekliğine ve iç yerleşime göre değişir. Genel bir hesaplama mantığını 1000 m² Alan İçin Kaç Adet HVLS Fan Gerekir? yazımızda bulabilirsiniz.
Yorum Yapın